การติดตั้ง Analysis Toolpack ใน excel เพื่อช่วยวิเคราะห์ข้อมูล

บทความการใช้ excel ขอนำเสนอการติดตั้งเครื่องมือใน Analysis Toolpack เป็นที่ทราบกันดีว่าโปรแกรม excel  ได้เตรียมเครื่องมือเพื่อช่วยในการคำนวณหรือวิเคราะห์ข้อมูลให้กับผู้ใช้ ที่ผ่านมาผมได้นำเสนอการใช้ Histogram , t-test ในคำสั่ง Data Analysis ซึ่งเป็นคำสั่งประเภทหนึ่งใน Analysis Toolpack นอกจากนี้ยังมี Add-Ins ตัวอื่นๆที่เคยนำเสนอไปแล้วใน blog นี้เช่น Solver ซึ่งช่วยในการคำนวณในปัญหาการหาค่าที่เหมาะสมที่สุด (Optimization Method)

โดยปกติเครื่องมือเหล่านี้จะไม่ถูกแสดงในเมนูหรือ Ribbon (excel ตั้งแต่ 2007 ขึ้นไป) ดังนั้นท่านผู้อ่านจะต้องทำการติดตั้งเพื่อให้คำสั่งเหล่านี้แสดงในเมนูหรือ Ribbon โดยผมขอนำเสนอการติดตั้งใน excel 2007 นะครับ การติดตั้งเริ่มจาก

1. คลิกปุ่ม  Office button ซึ่งอยู่มุมบนซ้ายของโปรแกรม excel

2. คลิกปุ่ม Excel Options... จะปรากฎหน้าต่าง Excel Options ให้เลือก Add-Ins ในรายการด้านซ้าย ดังแสดงในภาพที่ 1

3. รายการด้านขวาจะแสดงรายการ Add-Ins ต่างๆ โดยจะแบ่งออกเป็นสองส่วนคือ แถวด้านบนจะแสดงรายการ Add-Ins ที่เราได้ติดตั้งลง excel แล้ว จะปรากฎในส่วนของ Active Application Add-Ins ส่วนถัดไปเป็นรายการ Add-Ins ที่ยังไม่ได้ถูกติดตั้งลง excel จะเรียนว่า Inactive Application Add-Ins 

4. จากภาพที่ 1 จะเห็นว่า Analysis Toolpack ได้ถูกติดตั้งใน excel ในคอมพิวเตอร์เครื่องนี้แล้ว

5. หากต้องการติดตั้ง Add-Ins  Solver Add-In (อยู่แถวสุดท้ายของ Inactive Application Add-Ins) สามารถทำได้โดย คลิกเลือก Solver Add-In

6. คลิกปุ่ม Go จะปรากฎหน้าต่าง Add-Ins ดังแสดงในภาพที่ 2 ให้คลิกเลือก Solver Add-In และกดปุ่ม OK 

7. โปรแกรม excel จะทำการติดตั้ง ซึ่งบางครั้งอาจจะให้เรา Insert แผ่น CD โปรแกรม  Microsoft Office ลงไปด้วย ซึ่งแล้วแต่การเลือกข้อมูลการติดตั้งโปรแกรมตอนเริ่มต้น

8. เมื่อติดตั้งเสร็จแล้วหน้าต่างการติดตั้งจะปิดเองโดยอัตโนมัติ

9. ให้ท่านผู้อ่านคลิกเมนู Data จะปรากฎคำสั่ง Solver เพิ่มขึ้นมาในแถวถัดจาก Data Analysis ใน Ribbon Analysis ดังแสงในภาพที่ 3

ภาพที่ 1 หน้าต่าง Excel Options

ภาพที่ 2 หน้าต่าง Add-Ins

ภาพที่ 3 คำสั่ง Data Analysis และ Solver ใน Ribbon Analysis

จากนี้ท่านผู้อ่านก็สามารถวิเคราะห์ข้อมูลด้วย Excel ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น เนื่องด้วยเรามีคำสั่งวิเคราะห์ข้อมูลที่เราติดตั้งเพิ่มเติมไว้แล้ว ซึ่งสามารถติดตามการใช้งานคำสั่ง Analysis เหล่านี้ได้ในโอกาสต่อไปนะครับ

การใช้ excel ทดสอบสมมุติฐานด้วยสถิติทดสอบ t-Test (1)

บทความการใช้ excel ฉบับนี้ขอนำเสนอ การใช้ excel ช่วยคำนวณสถิติทดสอบแบบ t-Test  t-Test คือการเปรียบเทียบความแตกต่างของกลุ่มตัวอย่างที่สุ่มจากประชากรและไม่ทราบค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานแต่มีการแจกแจงปกติ ซึ่งจะใช้ค่าเฉลี่ยของกลุ่มตัวอย่างเป็นตัวเปรียบเทียบ แบ่งการทดสอบออกเป็น สามประเภทดังนี้

1. การทดสอบค่าเฉลี่ยของประชากรกลุ่มเดียว เรียกว่า one - sample t-test ตัวอย่างเช่น ต้องการทดสอบค่าเฉลี่ยของน้ำหนักประชากรของหมู่บ้าน ก เท่ากับ 60 กิโลกรัมจริงหรือไม่
2. การทดสอบความแตกต่างระหว่างค่าเฉลี่ยของประชากร 2 กลุ่ม ที่เป็นอิสระต่อกัน เรียกว่า Independent Sample test ตัวอย่างเช่น ต้องการทดสอบค่าเฉลี่ยของรายได้ประชากรของหมู่บ้าน ก และหมู่บ้าน ข แตกต่างกันหรือไม่
3. การทดสอบความแตกต่างระหว่างค่าเฉลี่ยของประชากร 2 กลุ่มที่มีความสัมพันธ์กัน หรือเป็นการทดสอบจากประชากรเพียงกลุ่มเดียว แต่จะทำการทดสอบซ้ำ 2 ครั้ง Paired-Samples Test ที่เรียกว่า dependent Sample test ตัวอย่างเช่นการทดสอบค่าเฉลี่ยคะแนนสอบวิชาคณิตศาสตร์ก่อนและหลังเรียนของนักเรียนห้อง ม1/1  เป็นต้น จะพบว่า ข้อมูลก่อนและหลังสัมพันธ์กันเนื่องจากคะแนนก่อนและหลังมาจากนักเรียนคนเดียวและอยู่กลุ่มเดียวกัน

สถิติแบบ t-Test ถูกใช้ในงานวิจัยและพัฒนามากพอสมควร เพื่อทดสอบสมมุตติฐานหรืออิทธิผลของการปรับเปลี่ยนตัวแปรใดๆที่สนใจ แต่ก่อนที่จะนำไปสู่การใช้ excel คำนวณค่าสถิติ t-Test ขอกล่าวถึงเงื่อนไขของลักษณะข้อมูลที่เหมาะกับการใช้สถิติแบบ t-Test ทดสอบกันก่อนครับ โดยเงื่อนไขมีดังนี้

1. ข้อมูลต้องเป็นตัวเลข
2. การแจกแจงข้อมูลของประชากรต้องเป็น Normal distribution
   
   
   

ตั้งสมมุติฐานทางสถิติ
สมมุติฐานทางสถิติ มี 2 ชนิดคือ
สมมุติฐานที่เป็นกลางหรือสมมุติฐานที่ไร้นัยสำคัญ (Null hypothesis) ซึ่งเป็นสมมุติฐานที่แสดงให้เห็นว่าไม่มีความแตกต่างระหว่างกลุ่มหรือไม่มีความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปร สัญลักษณ์ที่ใช้ คือ H0 ตัวอย่างเช่น H0 : u1 = u2 หมายถึงว่าค่าเฉลี่ยของกลุ่มประชากรทั้งสองไม่แตกต่างกันหรือเท่ากัน
สมมุติฐานทางเลือก (Alternative hypothesis) สัญลักษณ์ที่ใช้ คือ H1
การตั้งสมมุติฐานทางเลือก ในการวิเคราะห์สถิติแบบ t-Test มีสองรูปแบบคือ 
การทดสอบแบบมีทิศทาง หรือบางทีเรียกว่า การทดสอบแบบหางเดียว ( One- tailed test ) มี 2 กรณี คือ หางเดียวทางขวา และกรณีหางเดียวทางซ้าย เช่น H1 : u1 > u2 หรือ H1 : u1 < u2
แบบไม่มีทิศทาง หรือการทดสอบแบบสองหาง ( Two - tailed test ) ซึ่งเป็นการทดสอบเมื่อ H1 : u1 ไม่เท่ากับ u2
ขั้นตอนการทดสอบสมมุติฐานด้วยสถิติแบบ t

1. ตั้งสมมุติฐานทางสถิติ
2. กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติ
3. คำนวณค่า t stat
4. หาค่า P-Value
5. เปรียบเทียบค่า t stat กับค่า t Critical (ไม่พิจารณาเครื่องหมาย) หรือ P-Value กับ ระดับนัยสำคัญ
6. ตัดสินใจเพื่อยอมรับสมมุติฐานทางสถิติซึ่งแบ่งออกเป็นสองกรณี

            1. กรณี 2 หาง สรุปดังนี้
                     1.1 หากค่า P-Value น้อยกว่า ระดับนัยสำคัญ หรือ หาก t stat > t critical จะปฎิเสธ H0 
                     1.2 หากค่า P-Value มากกว่าหรือเท่ากับ ระดับนัยสำคัญ หรือ หาก t stat <= t critical จะยอมรับ H0 
            2. กรณี 1 หาง สรุปดังนี้
                     2.1 กรณีค่า P-Value/2 น้อยกว่า ระดับนัยสำคัญ/2 หรือ หาก t stat > t critical จะปฎิเสธ H0
                     2.2 กรณีค่า P-Value/2 มากกว่าหรือเท่ากับ ระดับนัยสำคัญ/2  หรือ หาก t stat <= t critical จะยอมรับ H0

จากที่ได้นำเสนอมาเป็นการนำเสนอให้รู้จักสถิติ t และขั้นตอนการทดสอบสมมุติฐาน ซึ่งจะใช้เป็นข้อมูลสำหรับการนำเสนอการใช้ excel เพื่อทดสอบสมมุติฐาน โดย excel ได้เตรียมสูตร excel เพื่อช่วยในการคำนวณค่า t stat และ P-Value รวมถึงเครื่องมือสำเร็จรูปภายใน excel ซึ่งทำให้ผู้ใช้สะดวกต่อการใช้งาน สวัสดีครับ

ข้อสังเกต

1. การเพิ่มจำนวนตัวอย่างของกลุ่มตัวอย่างประมาณ 30 ตัวอย่างจะทำให้การแจกแจง t เข้าใกล้การแจกแจงปกติมาตรฐาน
2. ตัวอย่างที่ทำการสุ่มจากประชากรจะต้องมีการแจกแจงแบบปกติ ซึ่งต้องมีการทดสอบความกระจายตัวแบบปกติของตัวอย่างก่อน